|
Bebeğinizle Tanışın!
İlk görüşte bebeğinizi pek sevimli bulmayabilirsiniz. İlk günlerde biraz çirkince dururlar. Ne de olsa uzun bir yoldan geldi. Biraz yol yorgunu olması gayet normal değil mi? İlk tanışmanızda bebeğinizin bedeninde pek beklemediğiniz bazı tuhaflıklar dikkatinizi çekebilir. Bunlar için telaşlanmayın; ama hazırlıklı da olun. Bu tuhaflıkların hepsinin bir adı var; birçoğu da zamanla düzeliyor.
Kavun Kafalı...
Önce kafasına taktınız diyelim. Biraz yamuk duruyor değil mi? Bebeğin kafa kemikleri henüz birbirine kaynamış değildir. Kemikleri o bildiğiniz kemik sertliğinde değildir, oldukça yumuşaktır. Kafa kemiklerinin birbirinde ayrı ve yumuşak olması doğumu kolaylaştırmak içindir. Bebeğin başı doğum kanalında ilerledikçe kemikler birbiri üzerine biner, eğilir, bükülürler. Bebeğinizin 'kavun kafalı' olmasının sebebi işte budur.
Bıngıldağı da Var...
Şükür ki kafa kemikleri ayrık ve yumuşaktır; yoksa bebeğin beyni büyüyecek yer bulamazdı. (Nitekim kafatası erken kaynayan bebeklerde beyin büyüyemez.) Bir bebeğin kafa kemikleri beyin dokusunu yarım yamalak sarmalayan kâğıt ambalajlara benzer. Sanki ambalaj beyni sarmaya yetmiyordur. Aralarda boşluklar vardır. 'Bıngıldak' ya da 'fontanel' dediğimiz bu boşluklar beynin büyümesi ve kafa kemiklerinin kaynaması için ayrılmış özel 'dikiş payları' gibidir. Biri başın arkasında ve küçük, diğeri önde ve büyük olmak üzere iki bıngıldak vardır. Bebek ağladıkça ve nefes aldıkça bıngıldağının inip kalktığını görebilirsiniz. Bıngıldaklar zamanla küçülür ve tamamen kapanırlar.
Kafası Niye Şiş?
Doğumdan hemen sonra bebeğin kafa derisinde bazı şişlikler olabilir. Doğum kanalından geçiş sırasında üst üste binen kafa kemikleri ile kafa derisi arasında yer yer su toplanır. Şişliklerin nedeni budur, zamanla kaybolur.
Yüzü Sivilceli mi Olacak?
Bebek hemen yıkansa veya silinse de deride kir gibi duran bazı pullanmalar kalabilir. Merak etmeyin; bunlar birkaç yıkamadan sonra kaybolur. Yüzünde göreceğiniz beyaz renkli sivilcelere 'milia' denir. Bunlar minicik yağ bezeleridir. Çok geçmeden kaybolurlar. Yüzünde pembe döküntüler de olabilir. Bunlar bebek derisinin çok hassas olmasına bağlıdır. Kendiliğinden geçerler.
Memeleri Biraz Büyük Değil mi?
Özellikle kız çocuklarının memelerinde tek ya da iki taraflı olarak fındık tanesi gibi şişlikler görülebilir. Bunları sakın örselemeye kalkmayın, bebeğe zarar verebilirsiniz. Hiç dokunmadan beklerseniz, bu şişliklerin de indiğini göreceksiniz.
Bezinde Kan Gördüm!
Kız bebeklerin bezinde taze kan gören anneler çok telaşlanırlar. Kızlarda anneden geçen hormonlar yüzünden bir çeşit adet kanaması diyeceğimiz vajinal kanamalar olabilir. Bu kanama zararsızdır.
Yoksa Göbek Fıtığı mı Var?
Bebeklerin göbek civarı biraz şiş ve sarkık o-labilir. Bunun nedeni karın kaslarının biraz zayıf olmasıdır. Çoğu zaman fıtık zannedilir. Karın kasları kuvvetlenince o da kaybolur.
Yumurtalıklar İnmiş mi?
Erkek bebeğin yumurtalıklarını mutlaka kontrol edin. Yumurtalıklardan biri ya da ikisi de inmemiş olabilir. Yumurtalıklar elinize gelmiyorsa, 'inmemiş testis' olabilir. Bebeğinizin ileride baba olmasını etkileyen bu durumu mutlaka hekime bildirin. Diğer taraftan, yumurtalıklar hafif şiş olabilir. Bu şişliği bir yere kadar normal kabul edebilirsiniz. Eğer şişlik fazlaysa ya da arada bir normale inip tekrar şişiyorsa fıtık olabilir, hekiminize danışın
Göbeği Ne Zaman Düşecek?
Bebeğinizin göbeği bir süre endişelendirebi-lir sizi. Açık bir yara gibi durması tedirgin edebilir. Yeterince temiz tuttuktan sonra (ki bunun için bezini göbeğin altından bağlamanız gerekir) ve bakımını yaptıktan sonra, iki hafta içinde göbeğin düşmesini bekleyin. İki haftanın sonunda düşmemişse hekiminize haber verin...
Bu Lekeler de Neyin Nesi?
Bebeğinizin daha çok sırt bölgelerinde gri renkli lekeler olabilir. Hiç canınızı sıkmayın, bu lekeler zararsızdır ve kalıcı değildir. Hekimler 'Mongol lekesi' derler. Ama Mongol hastalığı ile bir ilgisi yoktur. En çok bir yıl içinde kaybolur.
Gözleri Çok Çapaklanıyor...
Sabahlan bebeğinizin gözleri sürekli çapaklanıyorsa gözyaşı kanallarında bir tıkanıklık olabilir. Göz doktoruna giderseniz, burun tabanının her iki yanında aşağı yukarı doğru parmakla masaj yapmanızı tavsiye eder. Gözyaşı kanalları bu masajla açılabilir...
Sünnet Derisi Geriye Gitmiyor...
Erkek bebeklerin pipisinde zaman zaman sorun olabilir. Sünnet derisine dikkat edin. Sünnet derisinin biraz geriye çekilebilir olması la zım. Çok zorlamadan deriyi geriye çekebilirsiniz. Ama sakın sonuna kadar ayırmaya kalkmayın. Sünnet derisi hiç ayrılmıyorsa. bir yapışıklık vaı demektir. Hekimlerin Tımozis1 dediği bu yapışıklık bebeğinizin çiş yapmasını engelleyebilir. Hekiminize danışın...
Anne Sütü ve Bebeğiniz:
En Ucuzu, En Temizi, En Değerlisi, En İyisi
Yenidoğan ve erken süt çocukluğu dönemi için en uygun besin hiç şüphesiz anne sütüdür. Anne sütü bebeğin sindirim sisteminin kapasitesine ve metabolizmasına tam uygunluk içinde takdir edilmiştir. Ayrıca, dünyaya hiç mikropsuz bir ortamdan yeni gelen bebeği çeşitli enfeksiyonlara karşı koruyucu özelliğe sahiptir.Anne sütü mucizevi bir gıda olup. her annenin sütü kendi bebeği için en uygundur ve ona özeldir.
Anne sütü ilk 6 ay bebeğin ihtiyaçlarını tek başına karşılamaya yeter. İlk 6 ay anne sütü dışında su da dahil bir ek gıda verilmesine gerek olmadığı gibi, verilecek herhangi bir ek gıda anne sütünün eşsiz ve üstün özelliklerini bozabilir. Ancak anne sütünün bu süre içinde kesintisiz ve yeterince verilebilmesi için annelerin meme bakımını bilmesi, anne sütünün bebeğine tek başına yeteceğinden emin olması gerekir. Ayrıca, doğumhanede bebeğin doğumdan hemen sonra çıplak olarak anne göğsüne konulması, emzirme döneminda annenin uygun şekilde beslenmesi ve annenin stresten uzak, rahat bir hayat sürmesi gerekir.
Bu hususlara dikkat edildiğinde, bebek için en uygun gıda olan anne sütünün verilmesi mümkün olacaktır. Unutmayın, her bebeğin kendi annesinin sütü ile beslenmesi EN TEMEL HAKKI olduğu gibi, anne sütü vermek de her annenin EN ÖNEMLİ GÖREVİ olmalıdır.
Besinden Ötesi
Anne sütü, anne ve bebek arasında basit bir besin alışverişinden ibaret değildir. Kaldı ki, anne sütünün sadece besin özelliği bile eşsiz, taklit edilmez üstün niteliklerdedir. Ne en mükemmel ve en pahalı kutu mama ne de en taze inek sütü anne sütünün avantajlarına erişebilir. Anne sütü sadece bebeğe değil, anneye ve aileye de sayılamayacak güzellikler getirir.
Anne sütü, mükemmel bîr besin İçeriğine sahiptir. Anne sütünün besin içeriği bebeğin kaç günlük olduğuna göre, günün hangi saatinde emzirildiğine göre, hatta bir emzirmenin başından sonuna doğru yeniden ayarlanır.
Anne sütü. tıpkı kan gibi, vücudu bakteri ve virüslerden koruyucu özel maddeler içerir. Doğrudan kaynağından gelerek, 'el değmeden' bebeğe ulaştığı için çevreden mikrop alma riski olmadığı gibi, bebeğin savunma sistemini güçlendirici özel maddelerle donatılmıştır.
Anne sütü kolay hazmedilir. Bebeğin henüz gelişmekte olan sindirim sistemine uygun maddelerden uygun miktar ve oranlarda barındırdığı için hazımsızlığa bağlı gaz sancıları anne sütünde en aza iner.
Anne sütü tam hazmedilir. Bağırsaklardan hemen hemen tamamen emilerek kana karışır.
Anne sütü bedavadır. Anne beslenmesine yeterince dikkat ettiği halde hazır halde gönderilen anne sütü, parıltılı vitrinlerde elinizin erişemeyeceği yerde olmadığı gibi, para vererek alabileceğiniz on mükemmel besinden daha üstündür. Özel bir hazırlık gerektirmez, her zaman temiz, taze ve uygun sıcaklıktadır ve dilediğiniz anda verebilirsiniz.
Emzirme:
Anneye ve Bebeğe Eşsiz Bir Armağan
Emzirme, anne ile bebeği arasında Fiziksel bir yakınlık da sağlayarak uzun yıllar sürecek psikolojik bir bağa zemin hazırlar.
Emziren annelerde yeni bir gebelik gelişimi kısmen gecikir.
Emzirme anne için en pratik, en ucuz, en kolay, en temiz, en uygun besleme seçeneği olduğu için annenin sağlık ve estetiğine de doğrudan ve dolaylı olarak katkıda bulunur. Emziren anne kısa sürede eski kilosuna döner. Rahim daha çabuk toparlanır. Bebeğinin göğsünde huzurla doyması anneye tarif edilmez bir psikolojik tatmin sağlar.
Emzirme, ayrıca bebeğin çene ve diş sağlığı için yararlı olup, bebeğin konuşmasını geliştirir.
Emzirirken Sorun Çıkabilir...
Önce kendiniz inanın. Emzirme konusunda annenin kendisini inandırması ve ikna etmiş olması lâzımdır. Her annenin bebeği ve kendisi için yapacağı en doğru şey emzirmektir.
'Sütüm yetmiyor' demeyin. Annelerin zaman zaman 'sütüm yetmiyor' ya da 'sütüm yaramıyor' gibi gerekçelerle kolayca emzirmeyi bıraktıkları görülür. Unutulmamalı ki, emzirme insan vücudunda psikolojik etkilere de bağlı olarak yürür. Anne emzirmenin gerekliliği konusundaki inancını kaybettiğinde ya da etrafından bu konuda yeterli destek almadığında emzirmeyi kesebilir. Emzirme kesilince de bebeğin emmediği meme ucundan beyne sinyaller gitmediği için süt üretimi durdurulur. Böylece bir kısır döngüye girilir. Sütünün yetmediğini sanan annenin sütü gerçekten yetmez olur. 'Sütüm yetmiyor" sözü sütü yetmez hale getirir.
Başkalarını da inandırın. Emzirme sırasında diğer aile fertlerinin de bebeğin en temel hakkını alması konusunda size yardımcı olmaları gerekir.
Mamaya vereceğiniz parayla kendiniz dengeli beslenin. Anne gebelik ve emzirme sırasında süt, yoğurt, peynir, yeşil sebze ve meyve, nohut, fasulye, et, mercimek, üzüm suyu gibi gıdalar alın.
Uygun bir ortam sağlayın. Evde rahat, temiz, aydınlık, sessiz ve sıcak bir yer olmalıdır. Emzirme sırasında bu yeri kullanın. Bebeğinizi yatarak emzirecekseniz, bebeği meme hizasında tutabilmek için emzireceğiniz taraftaki kolun altına destek olarak yastık yerleştirin.
Rahat bir elbise giyin. Önü açılan rahat bir elbise giyin. Memeler için destekleyici rahat bir sutyen kullanın.
Bebeğinizle aynı odada kalın. Her zaman emzirebilmeniz için gece ve gündüz bebeğinizle aynı odada kalın.
Temizliğe dikkat! Tuvaletten çıktıktan sonra, bebeğin altını değiştirdikten sonra, emzirmeden önce, kendi yemeğinizden önce mutlaka ellerinizi yıkayın.
Bebek istedikçe emzirin. Emzirmeyi belli saatlere programlamayın.
Çalışan Bir Anneyseniz...
Bebeğinizi işyerinize götüremiyorsanız, sütün kesilmemesi için sütünüzü sağmayı öğrenin. Hem böylece sütün göğüslerde birikip dolgunluk ve ağrı yapması da önlenir.
Sağılmış anne sütü her türlü bebek mamasından daha faydalıdır.
Sütünüzü sağdıktan sonra temiz bir kaba koyun ve bebeğe bakan kişi siz işteyken bebeği sütünüzle beslesin.
Her öğün için yarım bardak süt sağın, üstüne temiz bir örtü örtün, buzdolabına koyun, bebeğe vermeden önce kaynatılmasın ya da ısıtılmasın.
İşteyken de sütünüzü 2-3 kere sağın. Bu, sütünüzün azalmamasını sağlayacaktır.
Sağılmış anne sütü bebeğe kaşıkla verilmelidir. Bu dönemde kesinlikle biberon ve emzik kullanılmamalıdır. Kaşıkla beslenen bebek anne işten döndükten sonra tekrar emmek isteyecektir. Bu da sütün kesilmemesini sağlar.
Bebek Emmek İstemezse...
Anne, anne sütünün en iyisi olduğuna kendini inandırmış olsa da, zaman zaman bebek memeyi reddedebilir, almak istemeyebilir veya anneden kaynaklanan herhangi sorun bebeği memeden uzaklaştırmış olabilir. Böylece anne ile bebek arasındaki iletişim bozularak, anne sütünün devamlılığına zarar gelebilir.
Bebek Emmeyi Niye Reddeder?
1. Bebek
-Hasta olabilir,
-Ağrı çekiyor olabilir,
-Bir ilaçtan etkilenmiş olabilir.
Bir enfeksiyon ya da doğum sırasında oluşan bir beyin hasan bebeğin emmesini engelleyebilir.
Doğum sırasında kullanılan forseps gibi cihazların yol açtığı ağrı iştahım azaltabilir.
Emme sırasında burnundan soluması gereken bebeğin burnu tıkanmış olabilir ya da pamukçuk ve diş çıkarma gibi nedenlerle damakları acıyor olabilir.
Ayrıca annenin aldığı depresyon ilaçlarının bebeğin emmesini azalttığı bilinmektedir.
2. Emzirme Tekniğinde Sorunlar Olabilir
Biberon ya da yalancı emzik kullanan bebeğe, anne memesini emmek zor gidebilir.
Memenin tıkalı olması ya da bebeğin kötü pozisyonda tutulması nedeniyle süt gelmeyebilir.
Anne yanlış emzirme pozisyonu verebilir. Anne farkında olmadan bebeğin başının arkasına bastırıyordur ya da memeyi sallıyordun
Emzirme saatleri kısıtlanmışsa, bebeğin emmek istediği saatler kaçırılmış olabilir.
3. Bazı Değişiklikler Bebeği Üzmüş Olabilir (Özellikle 3-12. aylar arası)
Anneden ayrılma,
Yeni bakıcı,
Aile düzeni değişiklikleri,
Annenin hastalığı ya da mastit (Meme iltihabı),
Annenin âdet görmesi,
Annenin kokusunun değişmesi.
4. Bebek 'Reddediyormuş Gibi' Yapabilir
Yenidoğanlar 'Hayır' derecisine başını sallayabilir,
4.-8. aylar arasında dikkatini başka yöne kaydırabilir,
1 yaşından sonra anne sütünü kendi kendine kesebilir.
kaynak:Dr. Senai Demirci
Sağlığınız Elinizde
Zaman Cep Kitapları
|