Yan etkilerini bile bile bu hapları hastalarımıza vermek zorunda kaldığımız için üzülüyoruz. Ancak, bu ilaçların tıbbi yan etkilerinin yanında beslenme üzerinde de olumsuz etkileri vardır ki, bunun üzerinde pek durulmaz. Gebeliği önleyici hapların birçok vitamin ve mineral durumunu değiştirdiği kesindir. Bu da bu hapları alan kadınların sağlığında geri tepmelere neden olabilir.

A VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Gebeliği önleyici ilaç alan kadınlarda A vitamini dolaşımının düzeyi artar. Bu artış haplar alınmaya başlar başlamaz görülür ve hapı bıraktıktan aşağı yukarı üç ay sonra A vitamini düzeyi normale döner. A vitamininin hem insan, hem de hayvan dölütüne zararlı olduğu bilinir. A vitamininin bu zararlı elkisinden kurtulmanın üç ay aldığı düşünülürse, gebe kalmadan en aşağı üç ay önceden gebeliği önleyici hapı bırakmak doğru olur.

B1 VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Gebeliği önleyici hapların B1 vitamini metabolizmasını etkilediğini gösteren bazı kanıtlar vardır. Haplar kadının B1 vitaminine gereksinimi artırarak bu vitaminin eksikliğine yol açar

B2 VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Bu hapları alan kadınlarda B2 vitamini eksikliği görülmüştür; özellikle de hapları üç yılı aşkın bir süredir kullanıyorlarsa.

B6 VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Ağızdan alınan gebeliği önleyici ilaçların, özellikle de östrojen bileşiğinin, B6 vitamini ve triptofan üzerindeki etkileriyle ilgili birçok araştırma yapılmıştır. Bu haplar B6 vitamini düzeyini değiştirmekte, bu da psikiyatrik semptomlara (özellikle depresyona), glikoz toleransının bozulmasına, idrar yollarında kansere ve ağız çevresi egzamasına yol açmaktadır.

Gebeliği önleyici hapların karbonhidrat metabolizması üzerindeki etkileri de incelenmiştir. Hapları kullanan bireyin yaşı bireysel eğilimi risk etkeni olduğu gibi, kullanılan hapın türü dozu ve ne süre kullanıldığı da bunda rol oynamaktadır. B6 vitamini eksikliği bulunan ve glikoz toleransı bozulmuş olan hap kullanan kadınlara B6 vitamini verilince glikoz toleransının düzeldiği görülmüştür. Deneyimlerimize göre, hap alan kadınlara günde 40-100 mgr. piridoksin verilmesi yararlıdır.

B12 VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Öyle görünüyor ki, bu haplar B12 vitaminini olumsuz etkilemekte, ama kadında anemiye yol açmamaktadır. Hap kullanan kadınlarda görülen psikiyatrik etkiler B6 vitaminine yanıt vermezse, B12'yi denemekte yarar vardır.

FOLİK ASİT VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Gebeliği önleyici hap kullanmanın sakıncalarından biri de, hapların kan hücresi oluşumunu etkilemesi, folik asit vc B12 vitamini metabolizmasını değiştirmesidir. İncelemeler gebeliği önleyici hapların bedenin folik asit düzeyini düşürdüğünü açıkça göstermektedir. Ancak, folik asitli ilaçların gelişigüzel kullanılmasının da bazı sakıncaları vardır. Çünkü, kişideki B12 düzeyi de anormal olabilir ve çok miktarda folik asit alınırsa var olan nörolojik semptomlar daha da kötüleşebilir ya da maskelenebilir.

Hapları bırakır bırakmaz gebe kalmak da üzerinde düşünülmesi gereken bir sorundur. Gebe kalmadan altı ay kadar önce ağızdan gebeliği önleyici ilaç alan kadınlarda, gebeliğin ilk üç ayı boyunca alyuvarlar ve plazma folat düzeylerinin HOP ınalden düşük olduğu görülmüştür. Gebelik ilerledikçe bu durum kendiliğinden düzelir. Bundan ötürü, hap kullanıyorsanız, gebe kalmadan önce folik asitli bütünleyici ilaçlar alınanın yaran olabilir. Belki de en iyi öğüt, hapları bıraktıktan sonraki 3-6 ay içinde gebe kalmamaktır. Gebe kalma dönemi içinde günde 5-10 mgr. folik asit almanın yararı vardır.

Hapları kullandığınız süre içinde folik asidi bol yemek yararlı olabilir. Yeşil sebzelerde ve karaciğerde bol folik asit vardır. Gebeliği önleyici hap almaya bağlı çinko eksikliğinin de folik asit emilimini etkilediğini unutmamak gerekir. Bu hapları kullananlarda serviksle (rahim boynunda) hücresel anormalliklere daha çok rastlanması, folik asit dengesinin bozulmuş olmasına bağlı olabilir.

C VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Ağızdan alınan gebeliği önleyici hapların C vitamini gereksinimini artırdığı görülüyor. Dolayısıyla, bu hapları kullanan kadınların beslenme yoluyla daha çok C vilamini almaları akıllıca olur.

C vitaminli bütünleyici ilaçların alınıp alınmaması konusunda uzmanlar arasında tartışmalar sürüp gitmektedir. Bizce günde 100-500 mgr. C vitamini alınması uygundur. Ancak, günde 1 gr dolayında C vitamini almak gebeliği önleyici hap alanlar için zararlı olabilir. Çünkü bu dozda C vitamini östrojen yoğunluğunu artırabilir.

D VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Ağızdan gebeliği önleyici ilaç alan kadınlarda D vitamini gereksiniminde hiçbir değişiklik olmadığı gözlenmiştir.

E VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Ağızdan gebeliği önleyici ilaç alan kadınlarda plazmada E vitamini düzeyinin % 20 oranında düşük olduğu görülmüştür. Bazı araştırmacılar, plazma düzeyini düzeltmek için günde 10 UB alfa-tokoferol alınmasını önermektedir. Ancak hap alan kadınlara E vitaminli ilaçların verilmesi gereken miktarı henüz kesinlik kazanmamıştır.

K VİTAMİNİ VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Bu vitamin direkt olarak kanda ölçülmez. K vitamini durumu araştırılırken, genellikle plazmada protrombin. ya da VII, IX ve X kan pıhtılaşma maddeleri ölçülür. Gebeliği önleyici hap alan kadınlarda protrombin ve VII, IX ve X etkenleri şaşırtıcı derecede yüksektir. Başka bir deyişle, bu kadınların kanı çok daha çabuk pıhtılaşır.

Bu hapları kullanan kadınlarda kardiyovasküler hastalıkların (özellikle tromboz) gelişmesi riski artar. İşte o zaman kadının K vitamini durumu büyük önem kazanır. Büyük olasılıkla bu riskin artmasına yol açan etken, hapın bileşimindeki östrojense de, kadının yaşı, sigara içip içmediği gibi etkenler de Önemli rol oynar.

Şiddetli aybaşı gören kadınlara bazen durumu denetim altına almak amacıyla gebeliği önleyici haplar verilir. Bunun bir takım önemli sakıncaları olduğundan, biz verilmesinden yana değiliz. Şiddetli aybaşı durumunu düzeltmek için daha az zehirleyici yöntemler de vardır. Bu durumdaki kadınların A ve B6 vitaminleri içeren bütünleyici ilaçlar almalarını salık veririz.

MİNERALLER VE GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ HAP
Gebeliği önleyici hapların kadının mineral durumunu da etkilediği biliniyorsa da, mineral metabolizması üzerindeki kötü etkileri henüz kesin saptanmış değildir.

Bakır: Gebelik sırasında serum bakırın yükseldiği öteden beri bilinir. Ağızdan gebeliği önleyici ilaç alan kadınlarda da serum bakırın yükseldiği görülmüştür.

Çinko: Gebelik sırasında plazma çinko düzeyinin düştüğü 25 yıldır bilinmektedir. Gebeliği önleyici hap alan kadınlarda da çinko düzeyinin düşük olduğu görülmüştür. Bunun nedeni, serum bakır ve seruloplazmin (kandaki bakır taşıyıcı protein) yoğunluğunun artması olabilir.

Demir: Aybaşı gören kadınlarda demir eksikliğinden kaynaklanan anemiye sık rastlanır. Nedeni çoğu kez şiddetli adet görme, gebelik, kısıtlı bir beslenme tarzı, aşırı çay ve kahve içmektir. Ağızdan alınan gebeliği önleyici ilaçlar serum demir düzeyini düşürebilir. Ancak, çoğu kez bunun tersi olur. Çünkü gebeliği önleyici hap alan kadınlar aybaşı sırasında daha az kan kaybına uğrarlar.

Magnezyum: Gebeliği önleyici hapların magnezyum düzeyi üzerindeki direkt etkilerini belirten kesin inceleme sonuçları yoktur. Ancak kendi klinik deneyimlerimize göre, gebeliği önleyici haplar kullanıp bırakan kadınlarda magnezyum eksikliği olduğu ve bunun serum, saç, ter ya da alyuvarlarda yapılacak testlerle anlaşılabileceği kesindir.

Genç Kızlar Gebeliği Önleyici Hap Kullanmalı mı?
Bu hapları kullanmaya karar vermek hafife alınacak bir şey değildir. Örneğin, İngiltere'de 16 yaşın altındaki kızlara doktor bu hapların reçetesini yazabilir ve bunun için anne babanın izni de gerekmez.

Bu yaşlardaki kızlar henüz büyüme çağında olduğundan, bedenlerinde birçok besin maddesi eksikliği bulunabilir. Örneğin, yeni aybaşı olmaya başlamış bir kızda belirgin çinko eksikliği olabilir. Bizce, 19 yaşın altındaki bir genç kıza gebeliği önleyici haplar vermek bir cinayettir. Çünkü, bu kanser riskini arttırabilir.

Doğum Kontrol Hapı ve Depresyon
Anthea 18 yaşındaydı ve ağır bir depresyon geçirmekteydi. Yaşama sevinci kalmamıştı, hiçbir şeye ilgi duymuyordu, ailesini de, erkek arkadaşını da eleştirip duruyordu, üstelik, kendisini de küçük görüyordu. Konsültasyona annesiyle birlikte geldi. Annesi, kızının bu durumuna çok üzülüyor, Anthea'm eskiden çok canlı, hayat dolu, neşeli bir kız olduğunu söylüyordu. Ne var ki, son bir yıldır kızın kişiliği gözle görülür biçimde değişmişti. Kızı sorguya çekince, 18 aydır gebeliği önleyici hap aldığını Öğrendik, Doktoru, çok sancılı aybaşı gördüğü için bu hapları vermişti. Anthea hapları almaya başladıktan sonraki ilk 4-6 ay içinde kendini iyi hissetmiş, ama sonra giderek kötülemişti. Hapları bir yıl aldıktan sonra kötülemesine bunların neden olabileceğini düşünerek ilacı birkaç ay kesmiş, ama durumunda iyiye doğru bir değişiklik olmayınca yeniden almaya başlamıştı. Yapılan incelemeler, Anthea'da magnezyum, çinko ve B6 vitamini eksikliği olduğunu, bakır düzeyinin ise normalden çok yüksek bulunduğunu ortaya koydu. Ağızdan gebeliği önleyici hap alanlarda sık görülen bulgulardı bunlar. Anthea'ya hapları bırakmasını, beslenmesine dikkat etmesini ve besin bütünleyici ilaçlar almasını salık verdik. İki ay sonra eski neşeli, canlı, yaşam dolu Anthea geri gelmişti.

Bir süre devam ettikten sonra gebeliği önleyici hapları bırakmakla durum hemen düzelmez. Çünkü bu hapların yol açtığı biyokimyasal bozuklukların düzelebitmesi için aradan aylar geçmesi gerekebilir. Sancılı aybaşı görme durumunda hap alacağınıza besinsel değişiklikler yapabilirsiniz.

Gebeliği Önleyici Hapları Bıraktıktan Sonra Sağlığınızı Nasıl Düzeltebilirsiniz?
Bu hapları alırken kendisini iyi hissetmeyen, ya da gebe kalmak amacıyla hapları bırakmak isteyen her kadın, her şeyden önce, iyi, sağlıklı, dengeli bir beslenme uygulamalıdır. Bunun yanısıra, birkaç ay boyunca gerekli besin bütünleyici maddeleri almanın yararı vardır. Her gün aşağıdaki besin bütünleyicileri almanızı salık veririz:

B1 vitamini------10-50 mgr.
B2 vitamini------10-50 mgr.
B3 vitamini------10-50 mgr.
B5 vitamini------50-100 mgr.
B6 vitamini------50-100 mgr.
B12 vitamini-----200-400 mkgr.
Folik asit-------400 mkgr.- 2 mgr.
Inositol---------50-75 mgr.
Kolin------------ 50-75 mgr.
A vitamini-------Genellikle bu durumda gerekli değildir
C vitamini-------250-2000 mgr. (ya da daha çok)
E vitamini-------50-200 UB
Magnezyum--------100-200 mgr. (ya da daha çok)
Çinko------------5-15 mgr. (ya da daha çok)
Manganez--------- 3-5 mgr.
Bakır------------Hiç almayın
Demir------------Kişinin demir düzeyine bağlı.
    
Bazı kadınlara daha yüksek dozlar gerekli olabilir.

Gebeliği Önleyici Hapları Bıraktıktan Sonra Adet Görememe
Pamela 36 yaşındaydı, hiç evlenmemişti. On iki yıl gebeliği önleyici hap kullanmış. Üç yıldır da âdetten kesilmişti. Bir erkek arkadaşı vardı, onunla yaşıyordu ve ondan bir çocuğu olsun istiyordu, ama bir türlü gebe kalamıyordu. Besinsel durumu araştırılınca, kendisinde çinko, B vitaminleri, C vitamini eksikliği olduğu görüldü. Ayrıca her gün oldukça çok miktarda şarap da içiyordu. Alkolü kesmesini, karma vitamin ve minerallere ek olarak ayrıca çinko ve B vitaminleri almasını salık verdik. İki ay sonra durumu düzeldi, yeniden âdet görmeye başladı. Bu öykü gebeliği önleyici hapların normal hormonal işlevi nasıl engellediğine güzel bir örnektir.
 

Kaynak: Hastalanmadan Yaşamak Bizim Elimizde - Dr Stephen Davies / Dr Alan Stewart